تشکیلات دانش آموزی پیشتازان و فرزانگان به گروهی از دانش آموزان اطلاق می گردد که به منظور انجام فعالیتهای داوطلبانه و در راستای اهداف مشترک در یک تشکیلات سازمان یافته فعالیت می نمایند پیشتازان بعنوان اعضای پسر و فرزانگان بعنوان اعضای دختر معرفی می گردند دختران پسران دوره تحصیلی ابتدایی ( شایسته ) و دوره راهنمایی (جوینده) و دوره متوسطه (سیار) ناميده ميشوند . ضرورت تأسیس تشکیلات دانش آموزی پیشتازان و فرزانگان : (( انسان موجودی آرمانگرا و مطلوب اندیش است .))
تشکیلات فرزانگان دبستان شکوفه های دانش برورجرد

دستیابی به ایده ها و آرمانهایی که انسان در ذهن خود می پرورد همیشه ممکن نیست . مطالعه زندگی انسانهای گذشته و تمدنهای کهن به او آموخته است که برای تحقق بخشیدن به این ایده آل ها باید در جستجوی ابزار و روش مناسب باشد . انسان به اقتضای اندیشه و شناخت شرایط و شواهد عینی که منجر به پیش بینی اتفاقات متحمل می شود ، نیازمند اتخاذ شیوه هایی است که وی را برای نیل به اهداف و حفظ روحیه آرمان خواهی تقویت و تجهیز نماید . ضرورت حیات اجتماعی و عمق بخشیدن به روابط اجتماعی نوجوانان و جوانان مستلزم آموزش مناسب است . بنابراین در هر جامعه سالم و زنده لازم است که در نظام تعلیم و تربیت ، جایگاه مناسبی برای این امر مهم پیش بینی شود .

آینده سازان جامعه ، کودکان و نوجوانان ، برای شناخت حیات اجتماعی ، در کنار آموزشهای رسمی و تئوری که باید با زندگی عملی منطبق بر آرمان های عقیدتی و ملی آشنا شوند . در جامعه جوان اسلامی ما، بیش از هر جامعه دیگر چنین ضرورتی وجود دارد تا نوجوانان و جوانان برای زندگی اجتماعی سالم در کنار دیگران آماده شوند . بهترین روش برای رسیدن به این مقصود ، شرکت دادن دانش آموزان در فعالیتهای گروهی و مناسبترین محل برای اجرای دقیق و تحقق آن طراحی تشکیلاتی پویا و هماهنگ است .

تشکیلات پیشتازان و فرزانگان با چنین چشم اندازی ایجاد گردیده است . تاریخچه تشکیلات دانش آموزی پیشتازان و فرزانگان : به دنبال انحلال سازمان پیشاهنگی در سال 1364 همیشه ایجاد و راه اندازی سازمان جایگزین پیشاهنگی توسط معاونت پرورشی وزارت آموزش و پرورش بر اساس تبصره ماده واحده قانونی مطرح بوده و در همان ابتدا طرح توسط معاونت پرورشی بنام پویندگان راه امام (ره) در سال 65 تهیه ، که به نظرخواهی گذاشته شد .


همزمان اساسنامه سازمان جوانان و نوجوانان نیز مدنظر بوده است که بعلت مشکلات و تنگناهای زمان جنگ امکان تصویب و اجرای عملی آن فراهم نشد . در سالهای بعد اساسنامه سازمان جوانان به شکل دیگری مطرح و طرح کانونهای پرورشی (کانونهای فرهنگی و تربیتی) مطرح که با استقبال گسترده روبرو شد و با پشتیبانی معاونت پرورشی آموزش و پرورش و مساعدت وزیر محترم آموزش و پرورش تعداد زیادی کانون در استانها و شهرستانهای مختلف تأسیس شد . در سال 1370 اساسنامه کانونهای فرهنگی و تربیتی به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش رسید اما هنوز جای یک تشکل دانش آموزی که فعالیت پرورشی مستمر و بلند مدتی را پیگیری نماید خالی بود . لذا در سال 1372 با پیگیری مستمر اداره کل اردوها و اماکن تربیتی ، تشکیلات دانش آموزی تحت عنوان پویندگان در 8 استان کشور راه اندازی گردید که در سال بعد به کل استانها تعمیم داده شد .


این تشکیلات بعد از دو سال فعالیت چنان چشمگیر و پرجاذبه بود که بزودی از جایگاه مناسبی در آموزش و پرورش برخوردار شد . در سال 1374 بعلت تصویب قانون توسعه و تقویت بسیج دانش آموزی و همنامی تشکیلات پویندگان بسیج در مقطع راهنمایی ، نام تشکیلات پویندگان آموزش و پرورش تغییر یافت و برای پسران تحت عنوان پیشتازان و برای دختران تحت عنوان فرزانگان بکار خود ادامه داد .

